Epixenética

A epixenética é unha rama da bioloxía que pretende explicar por que os organismos vivos expresan uns xenes e silencian outros para conformar así as súas características físicas particulares e a susceptibilidade de desenvolver determinadas enfermidades.

 

Nos últimos anos desenvolvéronse tecnoloxías que permiten prever o comportamento dos xenes, e a industria farmacéutica mostrou un enorme interese no desenvolvemento de fármacos que controlen os devanditos cambios epixenéticos. La epixenética é unha rama da bioloxía que pretende explicar por que os organismos vivos expresan uns xenes e silencian outros para conformar así as súas características físicas particulares e a susceptibilidade de desenvolver determinadas enfermidades. Nos últimos anos desenvolvéronse tecnoloxías que permiten prever o comportamento dos xenes, e que a industria farmacéutica mostrou un enorme interese no desenvolvemento de fármacos que controlen os devanditos cambios epixenéticos. Os ensaios clínicos en marcha céntranse fundamentalmente no cancro, pois está comprobado que factores epixenéticos xogan un papel clave no desenvolvemento dos tumores.

Co obxectivo de analizar o papel da epixenética no cancro, o desenvolvemento dos seres vivos e o deseño de novos fármacos, a Fundación de Ciencias da Saúde e a Real Academia de Ciencias, en colaboración con GlaxoSmithKline (GSK), celebrou en Madrid unha sesión científica denominada “Epixenética”. O acto puxo sobre a mesa unha mostra da investigación epixenética máis avanzada do mundo: a alteración de mecanismos epixenéticos en animais, o estudo das causas polas que unha célula modifica o seu xenoma e o deseño de fármacos para intentar controlar estes mecanismos, explicou José María Mato, patrón da Fundación de Ciencias da Saúde, director do CICbioGUNE e académico correspondente nacional da Real Academia de Ciencias.

Pola súa banda, Luis Franco, académico de número da Real Academia de Ciencias, apuntou que “cada vez se describen máis datos que apuntan cara á influencia das modificacións epixenéticas na expresión xénica”. Tras lograrse xa a secuenciación do xenoma humano, “agora estase a traballar na descrición do epigenoma, o que podería axudar a comprender a base do cancro e doutras moitas enfermidades de orixe epixenética”, como a obesidade ou a diabete.

Nun futuro non moi afastado, “esta disciplina podería empezar a desentrañar as numerosas influencias do medio sobre a saúde humana, co obxectivo de corrixir ou racionalizar os seus efectos máis nocivos”.

Aplicacións da epixenética

Dependendo da disciplina biolóxica, o termo “epixenética” ten diversos significados:

-En xenética do desenvolvemento, a epixenética fai referencia aos mecanismos de regulación xenética que non implican cambios na secuencias de ADN;
-En bioloxía do desenvolvemento, o termo “epixenética” fai referencia á dependencia contextual dos procesos embriolóxicos. O contexto inclúe factores epixenéticos tanto internos (materiais maternos, propiedades xenéricas físicas e autoorganizativas das células e os tecidos, procesos de regulación xenética, dinámica celular e tisular) como externos (temperatura, humidade, luz, radiación, etc.);
-En bioloxía evolutiva, a denominación herdanza epixenética engloba aos mecanismos de herdanza non xenéticos;
-En xenética de poboacións emprégase a expresión variación epixenética para denominar á variación fenotípica que resulta de diferentes condicións ambientais (norma de reacción). Os cambios epixenéticos son cambios reversibles de ADN que fan que uns xenes se expresen ou non dependendo de condicións exteriores (polifenismo).

A epixenética é o estudo de modificacións na expresión de xenes que non obedece a unha alteración da secuencia do ADN e que é herdable. Unha das fontes de maiores modificacións dos xenes é o factor ambiental e pode afectar a un ou varios xenes con múltiples funcións. Por medio da regulación epixenética pódese observar como é a adaptación ao medio dada pola plasticidade do xenoma, a cal ten como resultado a formación de distintos fenotipos segundo o medio ao que sexa exposto o organismo. Estas modificacións presentan un alto grao de estabilidade e, ao ser herdables, póidanse manter nunha liñaxe celular por moitas xeracións. Isto é importante xa que cando hai erros nas modificacións se poden xerar enfermidades que perduren nunha familia por moito tempo.

A regulación epixenética pódese dar por cambios na conformación da cromatina segundo a interacción desta coas histonas. Este é un nivel clave de regulación xa que o estado no que se encontre a cromatina determina o momento, o lugar e a forma en que un xene pode ser expresado ou non. Se a cromatina se encontra nun alto grao de condensación, os elementos de transcrición non poden acceder á devandita rexión do ADN e, polo tanto, o xene non se transcribe; é dicir o xene É AMPUTADO. En contraste, se a cromatina non se encontra condensada, os activadores de transcrición pódense unir ás rexións promotoras para que aconteza a transcrición do xene. Esta é unha das formas en que se dá a regulación do xenoma. Determinouse que hai tres procesos epixenéticos de regulación: metilación do ADN, modificación das histonas e por último o efecto dos ARN pequenos non codificantes.

Enlaces: http://www.revistaeidon.es/archivo/crisis-y-salud/investigacion-y-ciencia/117910-epigenetica

http://es.wikipedia.org/wiki/Epigen%C3%A9tica#Aplicaciones_del_t.C3.A9rmino

Sonia Casal e Paula Brey

1º BACH A

Esta entrada foi publicada en A revolución xenética. Garda o enlace permanente.

Deixa unha resposta