Epixenética

Cantas definicións podemos elaborar para explicar o epixenético? Moitas. Moitísimas.

En principio, e para aclarar unha pregunta clásica dos evolucionistas, a epixenética é o que permite explicar por que o home e o chimpancé son tan distintos na súa complexidade si, como se sabe, comparten o 99% dos xenes.

Cando falamos de epixenética referímonos a fenómenos que non afectan a secuencia de ADN dos xenes pero que si varían a súa expresión.

É a herdanza de patróns de expresión de xenes que non veñen determinados pola secuencia xenética (a cadea de pares de bases do ADN de cada individuo).

E esta herdanza alternativa vén fixada porque os xenes exprésanse ou non dependendo de certas condicións bioquímicas como o é a metilación do ADN ou das histonas, ou ben a forma da cromatina, e outras causas que aínda non coñecemos.

Metilación do ADN ? Un Mecanismo epixenético fundamental

Unha linda metáfora fashion, descríbenos que os dispositivos epixenéticos son os vestidos bioquímicos que leva o ADN espido. Si estes vestidos son finos e transparentes, entón permiten ver o ADN e os xenes poden expresarse. Si en cambio, estes vestidos son grosos, non permiten ver o ADN e non deixan expresar os xenes.
A epixénesis estaría definida, utilizando términos da moda, por cambios reversibles do ADN  que fan que uns xenes se exprésen ou non dependendo de condicións exteriores.

Epixenoma E Ambioma: A epixenética é o interlocutor do ambiente coa xenética.
É o que explica a acción do estilo de vida sobre os xenes.
As enfermidades deberíanse entón a alteracións xenéticas e epixenéticas.

Un exemplo de interacción entre epixenoma e ambioma: Nas enfermidades cardiovasculares, a formación da placa de ateroma débese a 3 factores importantes:
1-Unha susceptibilidad xenética,
2-Unha dieta rica en graxas,
3-E á existencia dun patrón epixenético de expresión de xenes que permiten que as graxas fagan dano.

Epixénesis : As variacións epixenéticas controlan a actividade dos xenes. Si é alta a concentración de X sustancia, a actividade será alta. O código epixenético está constituído por un sistema de moléculas unidas ao ADN ou ás histonas, e goberna a expresión dos xenes pois as súas colas proteicas (as das histonas) catalizan unha gran variedade de engadas químicas, como os acetilos que amplifican xenes veciños.

A herdanza epixenética resulta da transmisión de secuencias de información non-ADN a través da meiosis ou mitosis.

A información epixenética modula a expresión dos xenes sen alterar a secuencia de ADN. E faino a través de diferentes mecanismos.

Os mais estudados son, ata hoxe:

1-Os patróns de metilación de ADN son os mellores estudados e entendidos como marcadores de fenómenos epixenéticos. A metilación da citosina do ADN: É unha modificación do ADN, na que un grupo metilo é trasferido desde S-adenosilmetionina a unha posición C-5 de citosina por unha ADN-5 metiltrasferasa. A metilación do ADN ocorre, case exclusivamente, en dinucleótidos CpG , tendo un importante papel na regulación da expresión do xene.
2-A Impronta Xenómica ( Genomic Imprinting).
3-Modificación de histonas: incluíndo acetilación, metilación e fosforilación.
A epixenética fai referencia, entón, a calquera mecanismo que utilice un organismo para traspasar información hereditaria dunha xeración a outra.

IMPRINTING: Cando falamos de Imprinting, referímonos a xenes que poden modificar o seu funcionamento sen necesidade dun cambio na secuencia do ADN.
-Este cambio na súa forma de manifestarse que teñen os xenes imprintados esta xeralmente ligado á súa orixe parental.
-Un xene imprintado maniféstase dun xeito cando a súa orixe é paterno e doutra cando provén do gameto materno.

-Parece ser que existe un mecanismo celular que dalgún modo marca ou deixa unha impronta sobre todos os xenes imprintables de acordo ao sexo do individuo.
-Isto quere dicir que todos os xenes imprintables, e de cada xene os seus alelos, terán un imprinting paterno si proveñen dun home. De igual modo sucederá con aqueles xenes provenientes dunha muller, o imprinting será materno.

Temos polo tanto un código xenético, pero tamén un código epixenético, constituído por un sistema de moléculas unidas ao complexo ADN/histonas, que gobernan a expresión dos xenes.

As colas proteicas das das histonas catalizan unha gran variedade de mecanismos químicos, como a acetilación e a metilación, que amplifican a expresión de xenes veciños. Os patróns de metilación de ADN son os mellores estudados e entendidos como marcadores de fenómenos epigenéticos.

Xenotipo E Fenotipo: O xenotipo é un marco de referencia dentro do cal pódense expresar moitísimos fenotipos posibles, e o desenvolvemento destes fenotipos é epixénico.

Si expón  toxinas que producen en ti epimutacións, podes transmitir tales cambios aos teus fillos, netos e bisnietos. Es responsable e gardián do teu xenoma.

O desenvolvemento epixenético, entón, implica un enriquecemento da información xenética, e tal enriquecimiento ocorre desde fóra, do ambiente (ambioma), e isto é válido tanto para a saúde como nas situacións patolóxicas.
E si o xenético inflúe sobre a conduta e a conduta sobre o xenético, a causalidade é un fenómeno circular. E transxeneracional.

Saleta Marque

Pablo Cerviño

1ºC

 

Esta entrada foi publicada en 2 - ORIXE DA VIDA. Garda o enlace permanente.

Deixa unha resposta